38 De porta Pertusa
Porta Pertusa ideo dicitur Pertusa, quia respectu aliarum portarum urbis minus habetur in usu [101].
Vel ideo dicitur Pertusa, quia parva est ad modum parvi foraminis; vel dici potest ideo Pertusa a parvo saltu, id est monte, in quo est sita dicta porta, qui est parvior pre ceteris aliis montibus finitimis dicte porte.
38, 3 Et ideo mons huiusmodi respectu parve altitudinis dicebatur antiquitus Romano dyomate monte Pertuso, id est mons parvus, et antequam beatus Leo papa hedificaret ibidem; locus inter portam Collinam et portam Pertusam situs dicebatur ab olim vicus Tuscus, quem idem pontifex iussit vocari de cetero suo nomine [102]civitatem Leoninam; et hec ultima expositio magis placet.
38, 4 Et iste quatuor porte secundum quosdam, et male, non sunt de pertinentiis urbis sed civitatis Leonine, occupate meo tempore tyrannice per Ursinos de Ponte, ubi huiusmodi apostolice sedis presul fecit inhabitare Sardos et Corsos exules ab insulis eorundem, ut prefertur supra proxime, secundum Ieronimum in Cronica sua [103] et [male] secundum Livium II Ab urbe condita c. III ยง obmisso bello Romano, ibi: Porsenna, ne frustra in ea loca urbis exercitus suus eductus videretur, cum parte copiarum exercitus sui [104] misit filium suum Aruncem oppugnatum Aritiam. Prelio concitato, fusi Etrusci, amisso duce eorum Arunco, et quia nullum propius erat eis profugium, Romam inhermes delati sunt Etrusci; ibi a Romanis benigne recepti divisique per hospitia. Curati vulneribus, alii profecti sunt domos, multos Rome hospitium urbisque caritas tenuit. Hiis locus ad habitandum datus est Rome, quem deinde Etrusci vicum Tuscum apellaverunt (Liv. 2, 14, 5-9); qui vicus dicitur hodie a Romanis porticus Sancti Petri [105].
